Bonsai

Jak pielęgnować bonsai?

BONSAI to słowo japońskie, które oznacza drzewo rosnące w donicy lub na tacy. Hodowla bonsai to prawdziwa sztuka wymagająca nie tyle znajomości podstaw agrotechniki, co ogromnej cierpliwości i wytrwałości, gdyż na imponujące efekty musimy czekać nawet latami.

Foto: sxc/germain6

Jedno jest pewne - ta zachwycająca żywa rzeźba jaką jest bonsai, odzwierciedlająca otaczającą nas przyrodę, jest z pewnością warta poświęcanego jej czasu, pracy i cierpliwości.

Jakie rośliny nadają się na bonsai?
Odpowiedź na to pytanie na pewno ucieszy przyszłych 'bonsaistów'. Wszystkie rośliny, których tkanki ulegają zdrewnieniu, nadają się do formowania. Bonsai nie musi być drzewem iglastym – różnorodność gatunków i form w tej dziedzinie jest bardzo duża. Istotnym problemem jest natomiast umiejscowienie bonsai w domu, gdyż to właśnie ten czynnik ma największy wpływ na powodzenie hodowli. Rośliny takie jak sosny, dęby, modrzewie, brzozy, świerki, cyprysy, jałowce czy buki, czyli rosnące w naszej strefie klimatycznej, wymagają zimą okresu spoczynku. Oznacza to, że trzeba im zapewnić takie warunki, jakie mają w miejscu naturalnej wegetacji, czyli postawić je np. w ogrodzie, na tarasie lub osłoniętym balkonie. Powinny tam stać cały okrągły rok, nawet zimą. Oczywiście należy je odpowiednio zabezpieczyć przed zbyt silnym mrozem. Jeżeli posiadamy dobrze oświetloną piwnicę, to możemy tam również przezimować nasz okaz (najlepiej w temperaturze 1-5 stopni Celsjusza), a wtedy na pewno pięknie odwdzięczy nam się wiosną i latem. Jeżeli bardzo chcemy uprawiać bonsai w domu, to powinniśmy się zdecydować na okazy pochodzące ze strefy o klimacie tropikalnym lub subtropikalnym. Należą do nich np. figowce, karmony, serissy, wiązy chińskie oraz oliwka i granat. W uprawach domowych sprawdzają się także figowiec benjamina i grubosz drzewiasty, czyli tak zwane drzewko szczęścia. Można je kupić w wielu ogrodnictwach lub szkółkach ogrodniczych, jednakże najwięcej satysfakcji bez wątpienia przynosi samodzielna uprawa od podstaw.

Bonsai w stylu mojogi. Foto: sxc/ired

Jak kształtuje się bonsai?
Style, w jakich kształtuje się bonsai, zostały określone przez Japończyków już wiele wieków temu. Ich celem jest nadanie takiego kształtu roślinie, aby jej wygląd nawiązywał do drzew spotykanych w naturze, zwłaszcza starych i targanych wiatrami. Istnieją również style wnoszące spokój i zadumę nad harmonią świata. Najpopularniejszym stylem spotykanym na wystawach i pokazach bonsai jest styl mojogi, czyli ten o pniu wygiętym na kształt węża. Innymi popularnymi stylami są: pochyły w kształcie shakan, imitujący targane wiatrem drzewo fukinagashi, dostojny i wyprostowany chokkan, czy leśny krajobraz – Yose-ue. Oczywiście istnieją jeszcze inne odmiany i style formowania, które zależą głównie od upodobań miłośników tej sztuki.

Odpowiedni sekator to podstawa w pielęgnacji bonsai. Foto: sxc/hijikata

Głównym zabiegiem pielęgnacyjnym w uprawie bonsai jest cięcie i uszczykiwanie pędów. Raz uformowana roślina zachowuje nadany jej kształt przez długi okres czasu, jednocześnie stale rosnąc. Dlatego też nie wolno dopuścić do tego, aby nowe pędy rosły zbyt bujnie i w dowolnym kierunku. Aby nadać bonsai odpowiedni kształt trzeba zaopatrzyć się w łatwo gnące się (najlepiej miedziane) druty o różnej grubości oraz sekatory, noże i nożyczki. Drut okręcamy wokół pnia drzewka i wyginamy go w takim kształcie, jaki chcemy nadać roślinie. Pozostawiamy go na drzewku do czasu, aż okręcone gałązki zdrewnieją i zachowają pożądany kształt. Częstotliwość cięcia zależy w dużej mierze od gatunku rośliny. Sosny, przykładowo, przycina się co roku, gdy młode pędy nie wykształciły jeszcze igieł. Fikusa natomiast można formować przez cały rok – doskonale znosi nawet bardzo mocne cięcie.

Bonsai w stylu Yose-ue, czyli imitacja lasu. Foto: sxc/germain6

Jak przesadzać i podlewać bonsai?
Młode okazy przesadza się co roku lub co dwa lata. Im starsze drzewko, tym dłuższe odstępy powinno się zachować pomiędzy przesadzaniem. Najlepszym do tego okresem jest wczesna wiosna, przed rozpoczęciem fazy wzrostu. Po wyjęciu rośliny z pojemnika należy delikatnie usunąć obumarłe korzenie oraz takie o zbyt dużym zagęszczeniu. Następnie za pomocą sekatora zmniejszamy bryłę korzeniową o jedną trzecią jej wielkości. Bonsai można posadzić do tej samej doniczki, w której dotychczas rosło. Można także wybrać nową doniczkę, najlepiej płaską i ceramiczną o stonowanych oraz spokojnych barwach. Pamiętajmy, że odpowienio dobrana doniczka jest tym dla bonsai, czym rama dla obrazu. Przy przesadzaniu trzeba pamiętać o uzupełnieniu podłoża dużą ilością piasku i rozdrobnionego torfu ogrodniczego. Podczas wkładania rośliny do pojemnika należy mocno ubić ziemię, aby drzewko dobrze się trzymało podłoża. Decydując się na bonsai musimy być świadomi tego, że roślina w płytkiej i niewielkiej doniczce ma mniej podłoża niż inne rośliny doniczkowe i jej ziemia szybciej wysycha. Trzeba w takim wypadku często podlewać drzewko – nawet kilka razy dziennie. Jesienią i zimą ograniczamy podlewanie do niezbędnego minimum. Jedyne o co musimy zadbać, to częste zraszanie rośliny delikatnym strumieniem wody. Bonsai powinno się nawozić nawozami wieloskładnikowymi, jednakże w nadmiernych ilościach może to być dla drzewka szkodliwe. Obecnie wyspecjalizowane sklepy posiadają w swojej ofercie najróżniejsze nawozy do pielęgnacji bonsai, więc jest w czym wybierać.

Potrzeba wielu lat pracy i cierpliwości, aby wyhodować takie bonsai. Foto: sxc/skarlyt

• Hobby - Rośliny
• Dom - Rośliny
• Zakupy - Do domu